ثبت شرکت تعاونی

شرکت تعاونی،شرکتی است که بین اشخاص حقیقی،برای فعالیت در امور مربوط به تولید و توزیع،در جهت اهداف مندرج در قانون بخش تعاونی به منظور بهبود وضع اقتصادی و اجتماعی اعضاء از طریق همکاری و تشریک مساعی آن ها با رعایت قانون مزبور تشکیل می گردد.(مستفاد از ماده 8 ق.ت.ج.ا)
اگرچه شرکت تعاونی در قانون تجارت ذیل اقسام شرکت های تجارتی درج گردیده است لیکن مطالعه و مداقه پیرامون تشکیل شرکت های تعاونی با توجه به روح حکم برخواسته و نیات اعضاء،این واقعیت را روشن می سازد که تشکیل شرکت های تعاونی عمدتاَ اقدامی در جهت رفع مایحتاج عمومی و تجمیع فعالیت اعضاء به منظور ارتقاء سطح زندگی و بهبود وضعیت مادی و معیشتی آن ها محسوب می شود. اهداف این شرکت ها مطابق ماده 1(ق.ت.ج.ا) به این شرح می باشد:
1-ایجاد و تامین شرایط و امکانات کار برای همه به منظور رسیدن به اشتغال کامل.
2-قرار دادن وسایل کار در اختیار کسانی که قادر به کارند ولی وسایل ندارند.
3-پیشگیری از تمرکز و تداول ثروت در دست افراد و گروه های خاص جهت تحقق عدالت اجتماعی.
4-جلوگیری از کارفرمای مطلق شدن دولت.
5-قرار گرفتن مدیریت و سرمایه و منابع در اختیار نیروی کار و تشویق بهره برداری مستقیم از حاصل کار خود.
6-پیشگیری از انحصار،احتکار،تورم،اضرار به غیر
7-توسعه و تحکیم مشارکت و تعاون عمومی بین همه مردم
بنا به تعریف فوق شرکت تعاونی انواع ذیل را شامل است:
شرکت تعاونی تولید محصولات صنعتی و کشاورزی
شرکت تعاونی توزیع و فروش محصولات
شرکت تعاونی وام و اعتبار
شرکت تعاونی ساختمان مسکن
شرکت تعاونی مصرف
شرکت تعاونی بیمه محصولات و حیوانات
_شرکت تعاونی نمایندگی کارخانجات و موسسات تولیدی
در فصل پنجم قانون تعاون جمهوری اسلامی به دو نوع شرکت تعاونی اشاره شده است:تعاونی تولید و تعاونی توزیع
تعاونی تولید شامل تعاونی های مربوط به امور کشاورزی،دامداری،پرورش و صید ماهی و ... می باشد وهر عضو باید به کار اشتغال داشته باشد.
به موجب ماده 27،تعاونی توزیع تعاونی هایی هستند که نیاز مشاغل تولیدی و یا مصرف کنندگان عضو خود را در چهارچوب مصالح عمومی و به منظور کاهش هزینه تعاونی ها تامین می نمایند.
تشکیل شرکت تعاونی:
ماده 193 اشعار دارد شرکت تعاونی اعم از تولید یا مصرف ممکن است مطابق اصول شرکت سهامی یا بر طبق مقررات مخصوصی که با تراضی شرکاء ترتیب داده شده باشد تشکیل بشود.
چنانچه از ماده فوق مستفاد می شود شرکت تعاونی علاوه بر شکل گیری در قالب شرکت سهامی می تواند طبق مقررات خاص با توافق و تراضی شرکاء تشکیل و ترتیب یابد.
شرکت تعاونی باید دارای اساسنامه باشد.اساسنامه انواع شرکت های تعاونی،به صورت "نمونه اساسنامه" به وسیله وزارت تعاون تهیه شده و در اختیار تشکیل دهندگان شرکت قرار می گیرد.برای تشکیل هر شرکت تعاونی باید قبلاَ از طرف وزارت خانه مزبور "موافقت نامه تشکیل" صادر گردد.شرکت تعاونی باید به ثبت داده شود.برای ثبت شرکت تعاونی لازم است که از طرف وزارت تعاون "مجوز ثبت"صادر شود.
اساسنامه شرکت تعاونی باید شامل نام با قید کلمه تعاونی،هدف،موضوع،نوع،حوزه،عملیات،مدت،مرکز اصلی،نشانی،میزان سرمایه،مقررات مربوط به اعضا،ارکان،مقررات مالی و کار،انحلال و تصفیه،حداقل و حداکثر اعضا به نسبت سرمایه و فرصت اشتغال و نوع فعالیت و ... باشد.اعضا در صورتی که واجد شرایط مقرر باشند می توانند به عنوان عضو،فعالیت نمایند و طبق اساسنامه در کلیه امور حق نظارت خواهند داشت.
شرکت تعاونی،مانند شرکت تجارتی،دارای شخصیت حقوقی است و دارایی آن،مجزا و مستقل از دارایی اعضاء می باشد.مسوولیت اعضای شرکت تعاونی در برابر بدهی های شرکت را ماده 23 قانون بخش تعاونی چنین مقرر می دارد "مسوولیت مالی اعضاء در شرکت تعاونی،محدود به میزان سهم آنان می باشد.مگر آن که در قرارداد،ترتیب دیگری شرط شده باشد".
سرمایه شرکت تعاونی به سهام تقسیم می شود.نوع و مبلغ سهم را اساسنامه تعیین می کند.از لحاظ سرمایه شرکت های تعاونی را می توان به دو دسته تقسیم کرد:
_شرکت هایی که تمام سرمایه آن به وسیله اعضاء تامین می شود.
_شرکت هایی که قسمتی از سرمایه(حداقل 51 درصد) به وسیله اعضاء تامین گردیده و بقیه به وسیله نهادهای دولتی و عمومی در اختیار شرکت گذاشته می شود.
حداقل سرمایه برای تشکیل شرکت های تعاونی عام یکصد میلیون ریال می باشد و حداقل سرمایه برای تشکیل شرکت های تعاونی خاص ده میلیون ریال است.لازم به ذکر است که هر تعاونی وقتی تشکیل و ثبت می شود که حداقل یک سوم سرمایه آن تادیه شود و چنانچه نقدی و جنسی باشد تقویم و تسلیم شده باشند.شرکت تعاونی با بیش از 500 عضو"تعاونی بزرگ" محسوب می شود.
ارکان شرکت تعاونی و نحوه اداره آن:
تشکیلات شرکت تعاونی سه رکن دارد
مجمع عمومی،هیات مدیره و بازرس
الف-مجمع عمومی:
مجمع عمومی که از اجتماع اعضای تعاونی یا نمایندگان آن ها تشکیل می شود به دو صورت عادی و فوق العاده منعقد می گردد.انتخاب هیات مدیره و بازرس یا بازرسان،رسیدگی به ترازنامه و حساب سود و زیان و گزارش های مالی و تصویب بودجه سالیانه و تعیین سیاست ها و خط مشی شرکت از وظایف مجمع عادی و اتخاذ تصمیم در خصوص افزایش یا کاهش سرمایه و انحلال شرکت از اختیارات مجمع فوق العاده محسوب می شوند.
ب-هیات مدیره:
هیات مدیره که حداقل 3 و حداکثر 7 نفر عضو دارد از میان اعضای شرکت ( شرکاء ) انتخاب می شوند و مسئولیت اداره امور تعاونی را بر عهده دارند.
اجرای مفاد اساسنامه،اجرای تصمیمات مجمع عمومی،تهیه صورت ها و گزارش های مالی برای ارائه به محمع عمومی،دعوت از مجامع عمومی و نظارت بر امور جاری و فعالیت های تعاونی و عزل و نصب و قبول استعفای مدیر عامل از جمله وظایف هیات مدیره می باشند.
ج-بازرس یا بازرسان:
بازرس که توسط مجمع عمومی عادی انتخاب می شود مسئول نظارت بر عملکرد هیات مدیره و اجرای تصمیمات مجمع و اساسنامه است.بازرس همچنین باید از روند صحیح تهیه گزارش مالی و تهیه و تنظیم صورت های مالی شرکت اطمینان حاصل نماید و گزارش خود را تهیه و به مجمع عمومی سالیانه ارائه نماید.
رسیدگی به شکایات احتمالی اعضا از نحوه مدیریت و عملکرد هیات مدیره نیز بر عهده بازرس است و نتیجه را باید به مجمع ارائه دهد.
مقررات عمومی شرکت های تعاونی:
بند ه ماده 3 قانون شرکت های تعاونی مقرر می دارد:
1-حداقل ثلث سرمایه شرکت تعاونی باید نقداَ پرداخت شود.
2-هیات موسس باید حداقل دو ثلث سهام را خریداری یا تعهد نماید.
3-سهام شرکت تعاونی با نام و غیر قابل تقسیم است و بهای آن باید نقداَ پرداخت شود.
4-در مجمع عمومی شرکت تعاونی هر شریک فقط یک رای دارد.
5-اداره شرکت تعاونی بر عهده هیات مدیره ای است که طبق قانون تجارت و قانون شرکت های تعاونی و اساسنامه شرکت انتخاب می گردد.
ضرورت ثبت شرکت تعاونی:
لازمه وجود قانونی شرکت تعاونی،ثبت آن است.هیات مدیره مکلف است پس از اعلام قبولی،ظرف یک ماه از تاریخ برگزاری جلسه اولین مجمع عمومی عادی،به ثبت تعاونی مبادرت کند. ثبت شرکت ،موجب اطمینان از رسمیت شرکت،برای اعضاء و اطلاع از وضعیت شرکت برای کسانی که می خواهند با شرکت وارد معامله گردند می شود.همچنین ثبت شرکت های تعاونی به دولت نیز امکان می دهد تا از نوع فعالیت،میزان سرمایه گذاری،تعداد و به طور کلی وضعیت شرکت های تجارتی که می توانند در اوضاع اقتصادی هر کشوری موثر باشند اطلاع دقیق پیدا کرده و خط مشی اقتصادی خود را بهتر تعیین کند